პრიზი (საერთაშორისო სამართალში)
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''პრიზი''' – ქონება, რომელიც დატაცებულია [[საზღვაო ომი|საზღვაო ომში]]. ომის კანონებისა და ჩვეულებების თანახმად, შეიძლება დატაცებულ იქნეს მოწინააღმდეგის ან ნეიტრალური | + | '''პრიზი''' – ქონება, რომელიც დატაცებულია [[საზღვაო ომი|საზღვაო ომში]]. [[ომის კანონები და წეს-ჩვეულებები|ომის კანონებისა და ჩვეულებების]] თანახმად, შეიძლება დატაცებულ იქნეს მოწინააღმდეგის ან ნეიტრალური [[სახელმწიფო]]ს სავაჭრო გემები მათ მიერ [[საზღვაო ბლოკადა|საზღვაო ბლოკადის]] წესების დარღვევის, [[სამხედრო კონტრაბანდა|სამხედრო კონტრაბანდის]] გადატანის ან [[მეომარი მხარე (საერთაშორისო სამართალში)|მეომარი მხარისათვის]] რაიმე დახმარების გაწევის შემთხვევაში. დაუშვებელია იმ გემების დატაცება, რომელთაც გადაჰყავთ [[სამხედრო ტყვეები]]. ასრულებენ სამეცნიერო, რელიგიური ან ფილანთროპული ხასიათის დავალებებს. გემებისა, რომლებიც გასული არიან ზღვაში [[ომი]]ს დაწყებამდე და არ ფლობენ სათანადო ინფორმაციას (შესაძლებელია მათი დაკავება ომის დამთავრებამდე ან [[რეკვიზიცია]], ისევე როგორც იმ გემებისა, რომლებიც ომის დაწყების მომენტში იმყოფებოდნენ მოწინააღმდეგე მხარის [[ნავსადგური|ნავსადგურში]]). ეს წესი ეხება ხსენებული გემების ტვირთსაც, თუმცა ნეიტრალური [[დროშა]] ათავისუფლებს ტვირთს პრიზის სახით დატაცებისაგან (სამხედრო კონტრაბანდის გარდა). |
| + | |||
| + | [[ჰააგის კონვენცია შეიარაღებული კონფლიქტის დროს კულტურულ ფასეულობათა დაცვის შესახებ 1954|ჰააგის კონვენცია შეიარაღებული კონფლიქტის დროს კულტურული ფასეულობების დაცვის შესახებ (1954)]] ითვალისწინებს კულტურული ფასეულობებისა და მათი გადამტანი სატრანსპორტო საშუალებების იმუნიტეტს კონფისკაციის, პრიზის სახით ამოღების ან დატაცებისაგან. გემის მფლობელებსა და ტვირთის მესაკუთრეებს პრიზის სახით, მათი ქონების დატაცების შემთხვევაში, უფლება აქვთ სადავო გახადონ დატაცების კანონიერების ლეგალიზაცია (ე. ი. დატაცებულ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადასვლის აღიარება). დავის გადაწყვეტა ხდება [[საპრიზო სასამართლო]]ს მიერ. საპრიზო იურისდიქციის განსაკუთრებული ხასიათი მდგომარეობს იმაში, რომ გადაწყვეტილება გამოაქვს იმ ქვეყნის სასამართლოს, რომლის [[სამხედრო-საზღვაო ძალები|სამხედრო-საზღვაო ძალებმ]]ა დაიტაცეს პრიზი. ზოგიერთ ქვეყანაში ([[დიდი ბრიტანეთი]], [[აშშ]]) საპრიზო განხილვა ხდება სასამართლო დაწესებულებების მიერ, რომელთაც საპრიზო სასამართლოების კომპეტენცია ენიჭებათ საომარი მოქმედების დროს. სხვა ქვეყნებში ([[საფრანგეთი]]) საპრიზო საქმეებს განიხილავენ ადმინისტრაციული ორგანოები, არსებობს ორი ინსტანციის საპრიზო სასამართლოები: ნავსადგურის და უმაღლესი საპრიზო სასამართლოები. | ||
==წყარო== | ==წყარო== | ||
[[ქართული დიპლომატიური ლექსიკონი]] | [[ქართული დიპლომატიური ლექსიკონი]] | ||
[[კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი]] | [[კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი]] | ||
მიმდინარე ცვლილება 14:17, 30 სექტემბერი 2024 მდგომარეობით
პრიზი – ქონება, რომელიც დატაცებულია საზღვაო ომში. ომის კანონებისა და ჩვეულებების თანახმად, შეიძლება დატაცებულ იქნეს მოწინააღმდეგის ან ნეიტრალური სახელმწიფოს სავაჭრო გემები მათ მიერ საზღვაო ბლოკადის წესების დარღვევის, სამხედრო კონტრაბანდის გადატანის ან მეომარი მხარისათვის რაიმე დახმარების გაწევის შემთხვევაში. დაუშვებელია იმ გემების დატაცება, რომელთაც გადაჰყავთ სამხედრო ტყვეები. ასრულებენ სამეცნიერო, რელიგიური ან ფილანთროპული ხასიათის დავალებებს. გემებისა, რომლებიც გასული არიან ზღვაში ომის დაწყებამდე და არ ფლობენ სათანადო ინფორმაციას (შესაძლებელია მათი დაკავება ომის დამთავრებამდე ან რეკვიზიცია, ისევე როგორც იმ გემებისა, რომლებიც ომის დაწყების მომენტში იმყოფებოდნენ მოწინააღმდეგე მხარის ნავსადგურში). ეს წესი ეხება ხსენებული გემების ტვირთსაც, თუმცა ნეიტრალური დროშა ათავისუფლებს ტვირთს პრიზის სახით დატაცებისაგან (სამხედრო კონტრაბანდის გარდა).
ჰააგის კონვენცია შეიარაღებული კონფლიქტის დროს კულტურული ფასეულობების დაცვის შესახებ (1954) ითვალისწინებს კულტურული ფასეულობებისა და მათი გადამტანი სატრანსპორტო საშუალებების იმუნიტეტს კონფისკაციის, პრიზის სახით ამოღების ან დატაცებისაგან. გემის მფლობელებსა და ტვირთის მესაკუთრეებს პრიზის სახით, მათი ქონების დატაცების შემთხვევაში, უფლება აქვთ სადავო გახადონ დატაცების კანონიერების ლეგალიზაცია (ე. ი. დატაცებულ ქონებაზე საკუთრების უფლების გადასვლის აღიარება). დავის გადაწყვეტა ხდება საპრიზო სასამართლოს მიერ. საპრიზო იურისდიქციის განსაკუთრებული ხასიათი მდგომარეობს იმაში, რომ გადაწყვეტილება გამოაქვს იმ ქვეყნის სასამართლოს, რომლის სამხედრო-საზღვაო ძალებმა დაიტაცეს პრიზი. ზოგიერთ ქვეყანაში (დიდი ბრიტანეთი, აშშ) საპრიზო განხილვა ხდება სასამართლო დაწესებულებების მიერ, რომელთაც საპრიზო სასამართლოების კომპეტენცია ენიჭებათ საომარი მოქმედების დროს. სხვა ქვეყნებში (საფრანგეთი) საპრიზო საქმეებს განიხილავენ ადმინისტრაციული ორგანოები, არსებობს ორი ინსტანციის საპრიზო სასამართლოები: ნავსადგურის და უმაღლესი საპრიზო სასამართლოები.
