დითირამბი
| ხაზი 2: | ხაზი 2: | ||
დითირამბის შესრულებისას გუნდს გამოეყოფოდა სიმღერის წამომწყები, რომელსაც შემდგომ მთელი გუნდი აჰყვებოდა. დითირამბი გამოირჩეოდა განსაკუთრებული ემოციურობით სავარაუდოა, რომ მასში ჩანასახობრივად ჩართული იყო [[დიალოგი (დრამატული)|დიალოგი]] წამომწყებსა და გუნდს შორის [[არისტოტელე]]ს თქმით, [[ტრაგედია]] აღმოცენდა სიმღერის წამომწყებთა საფუძველზე („[[არისტოტელეს პოეტიკა|პოეტიკა]]“, თ. 4). ადრეული პერიოდის დითირამბები (არიონის, ლასის და სხვ.) არ შემონახულა, ხოლო პოეტ პინდარის დითირამბებმა ჩვენამდე მოაღწია ფრაგმენტების სახით. 1896 წ. მკვლევარები წააწყდნენ პოეტ ბაკქილიდის პოემების კრებულს რომელთა შორის აღმოჩნდა დითირამბი „თეზევსი“ (მე-5 ს. ძვ.წ. 70-იანი წწ.). მას აქვს გამოკვეთილი დიალოგური აგებულება. როგორც ჩანს დიალოგის ფორმა ნიშნეული იყო ადრეული დითირამბებისთვისაც და ბაკქილიდმა გააძლიერა იგი. | დითირამბის შესრულებისას გუნდს გამოეყოფოდა სიმღერის წამომწყები, რომელსაც შემდგომ მთელი გუნდი აჰყვებოდა. დითირამბი გამოირჩეოდა განსაკუთრებული ემოციურობით სავარაუდოა, რომ მასში ჩანასახობრივად ჩართული იყო [[დიალოგი (დრამატული)|დიალოგი]] წამომწყებსა და გუნდს შორის [[არისტოტელე]]ს თქმით, [[ტრაგედია]] აღმოცენდა სიმღერის წამომწყებთა საფუძველზე („[[არისტოტელეს პოეტიკა|პოეტიკა]]“, თ. 4). ადრეული პერიოდის დითირამბები (არიონის, ლასის და სხვ.) არ შემონახულა, ხოლო პოეტ პინდარის დითირამბებმა ჩვენამდე მოაღწია ფრაგმენტების სახით. 1896 წ. მკვლევარები წააწყდნენ პოეტ ბაკქილიდის პოემების კრებულს რომელთა შორის აღმოჩნდა დითირამბი „თეზევსი“ (მე-5 ს. ძვ.წ. 70-იანი წწ.). მას აქვს გამოკვეთილი დიალოგური აგებულება. როგორც ჩანს დიალოგის ფორმა ნიშნეული იყო ადრეული დითირამბებისთვისაც და ბაკქილიდმა გააძლიერა იგი. | ||
| + | |||
| + | ახალ ევროპულ ლიტერატურაში მხოლოდ [[რენესანსი]]ს ეპოქაში სცადეს დითირამბის აღდგენა. იგი ახლო დგას ჰიმნსა და ოდასთან. დითირამბისათვი დამახასიათებელი იყო გაზვიადებული, ყოველგვარ საზღვარს გადასული აღფრთოვანება და ქება. ამიტომ ამბობენ გადაჭარბებით შემქებელზე „დითირამბს უმღერისო“, | ||
მოგვიანებით დითირამბი ეწოდა სახოტბო ლირიკული ლექსს. | მოგვიანებით დითირამბი ეწოდა სახოტბო ლირიკული ლექსს. | ||
| ხაზი 9: | ხაზი 11: | ||
* ყაუხჩიშვილი, სიმონ, ნტიკური ლიტერატურის ისტორია. | * ყაუხჩიშვილი, სიმონ, ნტიკური ლიტერატურის ისტორია. | ||
* [[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]] | * [[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]] | ||
| + | * [[ლიტერატურის თეორიის მცირე ლექსიკონი]] | ||
[[კატეგორია:საგუნდო სიმღერები]] | [[კატეგორია:საგუნდო სიმღერები]] | ||
[[კატეგორია:ძველი საბერძნეთი]] | [[კატეგორია:ძველი საბერძნეთი]] | ||
21:23, 14 ივლისი 2025-ის ვერსია
დითირამბი - (ბერძნ. Διθύραμβος) ძველ საბერძნეთში გუნდური სადიდებელი გალობა ღვთაება დიონისეს პატივსაცემად. აღმოცენდა ხალხურ პოეტურ ზეპირსიტყვიერებაში. დითირამბი დიონისეს დღესასწაულზე სრულდებოდა. მას თავდაპირველად იმპროვიზაციული ხასიათი ჰქონდა, მოგვიანებით დითირამბს საგანგებოდ უკვეთავდნენ ხოლმე რომელიმე პოეტს. გადმოცემის მიხედვით პირველი ბერძენი მოღვაწე, რომელმაც დითირამბს ლიტერატურული სახე მისცა იყო არიონი (ძვ.წ. მე-7-6 სს.).
დითირამბის შესრულებისას გუნდს გამოეყოფოდა სიმღერის წამომწყები, რომელსაც შემდგომ მთელი გუნდი აჰყვებოდა. დითირამბი გამოირჩეოდა განსაკუთრებული ემოციურობით სავარაუდოა, რომ მასში ჩანასახობრივად ჩართული იყო დიალოგი წამომწყებსა და გუნდს შორის არისტოტელეს თქმით, ტრაგედია აღმოცენდა სიმღერის წამომწყებთა საფუძველზე („პოეტიკა“, თ. 4). ადრეული პერიოდის დითირამბები (არიონის, ლასის და სხვ.) არ შემონახულა, ხოლო პოეტ პინდარის დითირამბებმა ჩვენამდე მოაღწია ფრაგმენტების სახით. 1896 წ. მკვლევარები წააწყდნენ პოეტ ბაკქილიდის პოემების კრებულს რომელთა შორის აღმოჩნდა დითირამბი „თეზევსი“ (მე-5 ს. ძვ.წ. 70-იანი წწ.). მას აქვს გამოკვეთილი დიალოგური აგებულება. როგორც ჩანს დიალოგის ფორმა ნიშნეული იყო ადრეული დითირამბებისთვისაც და ბაკქილიდმა გააძლიერა იგი.
ახალ ევროპულ ლიტერატურაში მხოლოდ რენესანსის ეპოქაში სცადეს დითირამბის აღდგენა. იგი ახლო დგას ჰიმნსა და ოდასთან. დითირამბისათვი დამახასიათებელი იყო გაზვიადებული, ყოველგვარ საზღვარს გადასული აღფრთოვანება და ქება. ამიტომ ამბობენ გადაჭარბებით შემქებელზე „დითირამბს უმღერისო“,
მოგვიანებით დითირამბი ეწოდა სახოტბო ლირიკული ლექსს.
წყარო
- ყაუხჩიშვილი, სიმონ, ნტიკური ლიტერატურის ისტორია.
- მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
- ლიტერატურის თეორიის მცირე ლექსიკონი
