ტოროლასებრნი
ტოროლასებრნი (ლათ. Alaudidae) − ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგიდან. ტოროლასებრთა ოჯახის წარმომადგენლები ბეღურაზე ოდნავ პატარა ან ცოტათი მოდიდო ზომის ფრინველებია. მათი უმრავლესობა ღია ლანდშაფტის მიწაზე მცხოვრები ფორმებია. ფეხები ნორმალური სიგრძის აქვთ, მაგრამ კარგად განვითარებული და ძლიერი, რითაც არა მარტო კარგად დადიან, არამედ შესანიშნავად დარბიან კიდეც. გალო წინიდან და უკნიდან დაფარული აქვთ პატარა ფარებით. ისინი გალოს უკანა მხარეს ერთმანეთს უერთდებიან და წარმოქმნიან ბლაგვ ან მომრგვალებულ და არა ბასრ წიბოს. ამით ტოროლები გამოირჩევიან დანარჩენი ბეღურასნაირებისაგან. შუა თითი გალოზე მოკლე აქვთ. წინა თითების ბრჭყალები ყოველთვის მოკლე და მოხრილია. უკანა თითზე კი, უმრავლესობას, გრძელი, თითქმის სწორი ან ოდნავ მოხრილი და წვეტიანი ბრჭყალი აქვთ.
ნისკარტი ნაირგვარია: სწორი ან რკალივით მოხრილი, მასიური როგორც მთიულებს ან შედარებით წვრილი. ნისკარტზედას წვეროს წინ ამოკვეთილობა არაა; მოგრძო ფორმის ნესტოები ყოველთვის დაფარულია დაცარული ბუმბულით. ფრთები შედარებით გრძელი და მახვილი აქვთ. პირველი მომქნევი მოკლეა, ხშირად ძლივს შესამჩნევიც. მე-2, მე-3 და მე-4 მომქნევი თითქმის ერთნაირი სიგრძისაა. ისინი ბევრად გრძელია მეორე რიგის გარეთა მომქნევებზე, მაგრამ ძალიან დაგრძელებულია მეორე რიგის შიგნითა მომქნევები, რომლებიც ფრთის მეორე, შიგნითა წვეროს წარმოქმნიან.
შეფერილობა არამკვეთრია, უპირატესად მიწისფერ-რუხი და შეხამებულია მათ გარემო საცხოვრებელთან. დამახასიათებელია საერთო რუხ ფონზე ბუმბულების მუქი ცენტრები, ანუ ღერძულა შტრიხები. სქესობრივი დიმორფიზმი უმრავლეს შემთხვევაში სრულიად არაა, მაგრამ ზოგიერთებში კარგადაა გამოხატული.
მრავლდებიან მონოგამიურად. ბუდეს იკეთებენ ყოველთვის მიწაზე. დებენ 3-6 კვერცხს. ინკუბაციაში უპირატესად დედლები მონაწილეობენ, ხოლო ბარტყების კვებაში − მამლებიც. მრავალი სახეობის ტოროლა წელიწადში 2-ჯერ მრავლდება.
ტოროლების საკვებს შეადგენენ უდაბნოების, ველების, კულტურული ნაკვეთების სარეველა მცენარეთა თესლები და ნაირგვარი მწერები. კვების ხასიათის შესაბამისად, ზოგ სახეობას ნისკარტი ძლიერი და მსხვილი აქვს, ხოლო ზოგსაც – გრძელი და წვრილი. კვების ხასიათის მიხედვით, ყველა ტოროლა მეტად სასარგებლოა. დიდია მათი ესთეტიკური მნიშვნელობაც, რომელთა უმრავლესობა შესანიშნავად გალობს, მეტწილად – ჰაერში ნავარდის დროს.
ტოროლასებრთა ოჯახში სულ 75 სახეობაა. მათი უმრავლესობა აფრიკაშია. უფრო ნაკლები რაოდენობით – აზიაში, შემდეგ ევროპაში მოიპოვებიან. თითო სახეობა არის ამერიკასა და ავსტრალიაშიც. საქართველოს ორნითოფაუნაში ამ ოჯახის 6 გვარია.
