ბუჰენი
| ხაზი 1: | ხაზი 1: | ||
| − | '''ბუჰენი''' – ყველაზე ჩრდილოეთი იმ რვა [[ფორტი]]დან, რომლებიც ეგვიპტემ ქვედა ნუბიაში შუა სამეფოს დროს ააგო. ფორტების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] სავარაუდოდ [[სენუსერტ I]]-ის და [[სენუსერტ II]]-ის დროს დაიწყო, მაგრამ ძირითადი მშენებლობები [[სენუსერტ III]]-ის დროს ჩატარდა. | + | '''ბუჰენი''' – ყველაზე ჩრდილოეთი იმ რვა [[ფორტი]]დან, რომლებიც ეგვიპტემ ქვედა ნუბიაში [[ეგვიპტის შუა სამეფო|შუა სამეფოს]] დროს ააგო. ფორტების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] სავარაუდოდ [[სენუსერტ I]]-ის და [[სენუსერტ II]]-ის დროს დაიწყო, მაგრამ ძირითადი მშენებლობები [[სენუსერტ III]]-ის დროს ჩატარდა. |
როგორც ჩანს, ბუჰენის ტერიტორია გაცილებით უფრო ადრეც მნიშვნელოვან ადგილს წარმოადგენდა ეგვიპტის ნუბიაში მოღვაწეობისათვის, რადგან აქ მოძიებული უძველესი სპილენძის გამოსადნობი [[ღუმელი|ღუმელები]] ძველი სამეფოს დროით თარიღდება. მდებარეობდა ნილოსის დასავლეთ ნაპირზე, მეორე ჭორომის ჩრდილოეთით, თანამედროვე ვადი-ჰალფას პირდაპირ. შესაძლოა, ბუჰენში ეგვიპტური კოლონია უკვე II დინასტიის დროს არსებობდა. ძველი სამეფოს დროს აქ იყო პატარა კოლონიური ქალაქი, შემოვლებული [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს მასიური [[კედელი|კედლით]]. ძირითადი მიზანი, შესაძლოა, სპილენძის მოპოვება იყო. ამ ფენაში მოძიებული [[კერამიკა]] მხოლოდ ეგვიპტურია, ნაპოვნია ხეფრენის და მენკაურას საბეჭდავები. | როგორც ჩანს, ბუჰენის ტერიტორია გაცილებით უფრო ადრეც მნიშვნელოვან ადგილს წარმოადგენდა ეგვიპტის ნუბიაში მოღვაწეობისათვის, რადგან აქ მოძიებული უძველესი სპილენძის გამოსადნობი [[ღუმელი|ღუმელები]] ძველი სამეფოს დროით თარიღდება. მდებარეობდა ნილოსის დასავლეთ ნაპირზე, მეორე ჭორომის ჩრდილოეთით, თანამედროვე ვადი-ჰალფას პირდაპირ. შესაძლოა, ბუჰენში ეგვიპტური კოლონია უკვე II დინასტიის დროს არსებობდა. ძველი სამეფოს დროს აქ იყო პატარა კოლონიური ქალაქი, შემოვლებული [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს მასიური [[კედელი|კედლით]]. ძირითადი მიზანი, შესაძლოა, სპილენძის მოპოვება იყო. ამ ფენაში მოძიებული [[კერამიკა]] მხოლოდ ეგვიპტურია, ნაპოვნია ხეფრენის და მენკაურას საბეჭდავები. | ||
| − | შუა სამეფოს დროს აქ აიგო გრანდიოზული ფორტიფიცირებული ქალაქი, რომელიც შუა საუკუნეების ევროპის გამაგრებებს არ ჩამოუვარდებოდა. შიდა [[ციტადელი]]ს ირგვლივ იყო ღია სივრცე, რომელსაც გარს ერტყა 5 მ. სისქის და 8 ან 9 მ. სიმაღლის გარე კედელი. გარეთა კედლის გაყოლებაზე აღმართული იყო [[კოშკი|კოშკები]] ამბრაზურებით და კატაპულტისათვის საჭირო აღჭურვილობით. შენობები შიდა ციტადელში (ქვის კონსტრუქციის, ხის დეტალებით) ჩამწკრივებული იყო იგივე პრინციპით, როგორც [[რომაული ბანაკი|რომაულ სამხედრო ბანაკებში]] 2000 წლის შემდეგ. ხმელეთის მხრიდან ფორტს შემოვლებული ჰქონდა 3 მ. სიღრმის წყლით სავსე თხრილი, რომელზეც ასაწევი [[ხიდი (არქიტექტურა)|ხიდები]] იყო გადებული. ფორტში იყო საიდუმლო [[არხი (წყალსატარი)|არხი]], რომლითაც [[ალყა|ალყის]] შემთხვევაში მდინარის წყლის მიწოდება იყო შესაძლებელი. | + | შუა სამეფოს დროს აქ აიგო გრანდიოზული ფორტიფიცირებული ქალაქი, რომელიც შუა საუკუნეების [[ევროპა|ევროპის]] გამაგრებებს არ ჩამოუვარდებოდა. შიდა [[ციტადელი]]ს ირგვლივ იყო ღია სივრცე, რომელსაც გარს ერტყა 5 მ. სისქის და 8 ან 9 მ. სიმაღლის გარე კედელი. გარეთა კედლის გაყოლებაზე აღმართული იყო [[კოშკი|კოშკები]] [[ამბრაზურა|ამბრაზურებით]] და კატაპულტისათვის საჭირო აღჭურვილობით. შენობები შიდა [[ციტადელი|ციტადელში]] (ქვის კონსტრუქციის, ხის დეტალებით) ჩამწკრივებული იყო იგივე პრინციპით, როგორც [[რომაული ბანაკი|რომაულ სამხედრო ბანაკებში]] 2000 წლის შემდეგ. ხმელეთის მხრიდან ფორტს შემოვლებული ჰქონდა 3 მ. სიღრმის წყლით სავსე თხრილი, რომელზეც ასაწევი [[ხიდი (არქიტექტურა)|ხიდები]] იყო გადებული. ფორტში იყო საიდუმლო [[არხი (წყალსატარი)|არხი]], რომლითაც [[ალყა|ალყის]] შემთხვევაში მდინარის წყლის მიწოდება იყო შესაძლებელი. |
ნუბიის ფორტები ერთდროულად წარმოადგენდა სავაჭრო პოსტებს და [[სამხედრო ბაზა|სამხედრო ბაზებს]] ნუბიის გასაკონტროლებლად და ამ მხრივ ბუჰენი უმნიშვნელოვანესი ფორტი იყო დაახლოებით 200 წლის განმავლობაში. მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს, როცა ეგვიპტეში ჰიკსოსები გაბატონდნენ, ბუჰენზე, როგორც ჩანს, შეტევა განხორციელდა და მისი დიდი ნაწილი დაიწვა. ახალი სამეფოს პირველმა ფარაონმა, იახმესმა, დაიბრუნა ბუჰენი და მისი რეკონსტრუქცია მოახდინა. ფორტი და დასახლება კიდევ უფრო გაიზარდა. იახმესის და მისი მემკვიდრეების დროს ფორტის შიგნით აიგო ორი ტაძარი – სამხრეთის და ჩრდილოეთის. [[ამონხეტეპ II]]-ის შემდეგ, როცა ეგვიპტის გავლენა ნუბიაზე ნილოსის მეოთხე ჭორომს გასცდა, ბუჰენმა დაკარგა თავისი სამხედრო მნიშვნელობა, როგორც მთავარმა სასაზღვრო ფორტმა, მაგრამ ინარჩუნებდა წამყვან პოზიციას ნუბიაში, როგორც ადმინისტრაციული და სავაჭრო ცენტრი. ბოლო [[ფარაონი]], რომელმაც აქ სამშენებლო სამუშაოები ჩაატარა, იყო ტახარკა (VII ს.ჩვ.წ-მდე). ეგვიპტის სპარსელების მიერ დაპყრობის შემდეგ ბუჰენი თანდათან დაცარიელდა. ნასერის ტბის გათხრამდე ბუხენის ნანგრევები კიდევ იდგა ნილოსის ნაპირზე. ამ დროისათვის მოხდა მისი სამხრეთი, უფრო მცირე ტაძრის [[დემონტაჟი]] და ის ქარტუმში, ნაციონალურ მუზეუმში გადაიტანეს. ბუჰენის დანარჩენი ნაწილი დღეს ნასერის ტბის ქვეშაა. | ნუბიის ფორტები ერთდროულად წარმოადგენდა სავაჭრო პოსტებს და [[სამხედრო ბაზა|სამხედრო ბაზებს]] ნუბიის გასაკონტროლებლად და ამ მხრივ ბუჰენი უმნიშვნელოვანესი ფორტი იყო დაახლოებით 200 წლის განმავლობაში. მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს, როცა ეგვიპტეში ჰიკსოსები გაბატონდნენ, ბუჰენზე, როგორც ჩანს, შეტევა განხორციელდა და მისი დიდი ნაწილი დაიწვა. ახალი სამეფოს პირველმა ფარაონმა, იახმესმა, დაიბრუნა ბუჰენი და მისი რეკონსტრუქცია მოახდინა. ფორტი და დასახლება კიდევ უფრო გაიზარდა. იახმესის და მისი მემკვიდრეების დროს ფორტის შიგნით აიგო ორი ტაძარი – სამხრეთის და ჩრდილოეთის. [[ამონხეტეპ II]]-ის შემდეგ, როცა ეგვიპტის გავლენა ნუბიაზე ნილოსის მეოთხე ჭორომს გასცდა, ბუჰენმა დაკარგა თავისი სამხედრო მნიშვნელობა, როგორც მთავარმა სასაზღვრო ფორტმა, მაგრამ ინარჩუნებდა წამყვან პოზიციას ნუბიაში, როგორც ადმინისტრაციული და სავაჭრო ცენტრი. ბოლო [[ფარაონი]], რომელმაც აქ სამშენებლო სამუშაოები ჩაატარა, იყო ტახარკა (VII ს.ჩვ.წ-მდე). ეგვიპტის სპარსელების მიერ დაპყრობის შემდეგ ბუჰენი თანდათან დაცარიელდა. ნასერის ტბის გათხრამდე ბუხენის ნანგრევები კიდევ იდგა ნილოსის ნაპირზე. ამ დროისათვის მოხდა მისი სამხრეთი, უფრო მცირე ტაძრის [[დემონტაჟი]] და ის ქარტუმში, ნაციონალურ მუზეუმში გადაიტანეს. ბუჰენის დანარჩენი ნაწილი დღეს ნასერის ტბის ქვეშაა. | ||
მიმდინარე ცვლილება 20:33, 17 ნოემბერი 2024 მდგომარეობით
ბუჰენი – ყველაზე ჩრდილოეთი იმ რვა ფორტიდან, რომლებიც ეგვიპტემ ქვედა ნუბიაში შუა სამეფოს დროს ააგო. ფორტების მშენებლობა სავარაუდოდ სენუსერტ I-ის და სენუსერტ II-ის დროს დაიწყო, მაგრამ ძირითადი მშენებლობები სენუსერტ III-ის დროს ჩატარდა.
როგორც ჩანს, ბუჰენის ტერიტორია გაცილებით უფრო ადრეც მნიშვნელოვან ადგილს წარმოადგენდა ეგვიპტის ნუბიაში მოღვაწეობისათვის, რადგან აქ მოძიებული უძველესი სპილენძის გამოსადნობი ღუმელები ძველი სამეფოს დროით თარიღდება. მდებარეობდა ნილოსის დასავლეთ ნაპირზე, მეორე ჭორომის ჩრდილოეთით, თანამედროვე ვადი-ჰალფას პირდაპირ. შესაძლოა, ბუჰენში ეგვიპტური კოლონია უკვე II დინასტიის დროს არსებობდა. ძველი სამეფოს დროს აქ იყო პატარა კოლონიური ქალაქი, შემოვლებული აგურის მასიური კედლით. ძირითადი მიზანი, შესაძლოა, სპილენძის მოპოვება იყო. ამ ფენაში მოძიებული კერამიკა მხოლოდ ეგვიპტურია, ნაპოვნია ხეფრენის და მენკაურას საბეჭდავები.
შუა სამეფოს დროს აქ აიგო გრანდიოზული ფორტიფიცირებული ქალაქი, რომელიც შუა საუკუნეების ევროპის გამაგრებებს არ ჩამოუვარდებოდა. შიდა ციტადელის ირგვლივ იყო ღია სივრცე, რომელსაც გარს ერტყა 5 მ. სისქის და 8 ან 9 მ. სიმაღლის გარე კედელი. გარეთა კედლის გაყოლებაზე აღმართული იყო კოშკები ამბრაზურებით და კატაპულტისათვის საჭირო აღჭურვილობით. შენობები შიდა ციტადელში (ქვის კონსტრუქციის, ხის დეტალებით) ჩამწკრივებული იყო იგივე პრინციპით, როგორც რომაულ სამხედრო ბანაკებში 2000 წლის შემდეგ. ხმელეთის მხრიდან ფორტს შემოვლებული ჰქონდა 3 მ. სიღრმის წყლით სავსე თხრილი, რომელზეც ასაწევი ხიდები იყო გადებული. ფორტში იყო საიდუმლო არხი, რომლითაც ალყის შემთხვევაში მდინარის წყლის მიწოდება იყო შესაძლებელი.
ნუბიის ფორტები ერთდროულად წარმოადგენდა სავაჭრო პოსტებს და სამხედრო ბაზებს ნუბიის გასაკონტროლებლად და ამ მხრივ ბუჰენი უმნიშვნელოვანესი ფორტი იყო დაახლოებით 200 წლის განმავლობაში. მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს, როცა ეგვიპტეში ჰიკსოსები გაბატონდნენ, ბუჰენზე, როგორც ჩანს, შეტევა განხორციელდა და მისი დიდი ნაწილი დაიწვა. ახალი სამეფოს პირველმა ფარაონმა, იახმესმა, დაიბრუნა ბუჰენი და მისი რეკონსტრუქცია მოახდინა. ფორტი და დასახლება კიდევ უფრო გაიზარდა. იახმესის და მისი მემკვიდრეების დროს ფორტის შიგნით აიგო ორი ტაძარი – სამხრეთის და ჩრდილოეთის. ამონხეტეპ II-ის შემდეგ, როცა ეგვიპტის გავლენა ნუბიაზე ნილოსის მეოთხე ჭორომს გასცდა, ბუჰენმა დაკარგა თავისი სამხედრო მნიშვნელობა, როგორც მთავარმა სასაზღვრო ფორტმა, მაგრამ ინარჩუნებდა წამყვან პოზიციას ნუბიაში, როგორც ადმინისტრაციული და სავაჭრო ცენტრი. ბოლო ფარაონი, რომელმაც აქ სამშენებლო სამუშაოები ჩაატარა, იყო ტახარკა (VII ს.ჩვ.წ-მდე). ეგვიპტის სპარსელების მიერ დაპყრობის შემდეგ ბუჰენი თანდათან დაცარიელდა. ნასერის ტბის გათხრამდე ბუხენის ნანგრევები კიდევ იდგა ნილოსის ნაპირზე. ამ დროისათვის მოხდა მისი სამხრეთი, უფრო მცირე ტაძრის დემონტაჟი და ის ქარტუმში, ნაციონალურ მუზეუმში გადაიტანეს. ბუჰენის დანარჩენი ნაწილი დღეს ნასერის ტბის ქვეშაა.
